Po\u0142o\u017cony na p\u00f3\u0142nocno-wschodnim kra\u0144cu basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego, Cypr jest trzeci\u0105 co do wielko\u015bci wysp\u0105 w regionie, o powierzchni 9.251 kilometr\u00f3w kwadratowych (3.572 mil kwadratowych).
\nSzeroko\u015b\u0107 geograficzna Cypru to 34\u00b0 33′-35\u00b0 34′ p\u00f3\u0142nocna, a d\u0142ugo\u015b\u0107 geograficzna to 32\u00b0 16′ – 34\u00b0 37′ wschodnia.<\/p>\n
Demografia:<\/em><\/strong> Po\u0142o\u017cony na p\u00f3\u0142nocno-wschodnim kra\u0144cu basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego, Cypr jest trzeci\u0105 co do wielko\u015bci wysp\u0105 w regionie, o powierzchni 9.251 kilometr\u00f3w kwadratowych (3.572 mil kwadratowych). Szeroko\u015b\u0107 geograficzna Cypru to 34\u00b0 33′-35\u00b0 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3506,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-467058","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n
\nLiczba ludno\u015bci w Republice Cypryjskiej: 923.381 (kontrolowanych obszarach Republiki Cypryjskiej-1.10.2021)
\nGrecy cypryjscy (719.252)
\nMieszka\u0144cy obcego pochodzenia: (200.708)
\n
\nLudno\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnych miast<\/em><\/strong>
\nW 2023 roku liczba ludno\u015bci w g\u0142\u00f3wnych miastach wyspy jest nast\u0119puj\u0105ca:
\n– Nikozja: 350.035 (w obszarze Nikozji kontrolowanym przez rz\u0105d)
\n– Limassol: 262.1573
\n– Larnaka: 155.765
\n– Pafos: 101.106
\n– Famagusta (Free Famagusta) obszar wiejski: 54.318
\n
\nRz\u0105d i ustr\u00f3j polityczny<\/em><\/strong>
\nCypr jest niezale\u017cn\u0105, suwerenn\u0105 republik\u0105 z prezydenckim systemem rz\u0105d\u00f3w. Zgodnie z konstytucj\u0105 z 1960 r. w\u0142adza wykonawcza jest sprawowana przez Prezydenta Republiki, wybieranego w wyborach powszechnych na pi\u0119cioletni\u0105 kadencj\u0119, poprzez mianowan\u0105 przez niego Rad\u0119 Ministr\u00f3w. Ministrowie nie mog\u0105 jednocze\u015bnie pe\u0142ni\u0107 \u017cadnych funkcji w Izbie Reprezentant\u00f3w.
\n01 maja 2004 r. Republika Cypru sta\u0142a si\u0119 pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem UE, ko\u0144cz\u0105c tym samym ponad trzydziestoletnie starania. Przyst\u0105pienie do UE by\u0142o dla Cypru naturalnym wyborem, podyktowanym jego kultur\u0105, cywilizacj\u0105, histori\u0105, europejskimi perspektywami i wyznawaniem idea\u0142\u00f3w demokracji, wolno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci. Przyst\u0105pienie do UE zapocz\u0105tkowa\u0142o now\u0105 er\u0119 wyzwa\u0144, mo\u017cliwo\u015bci i obowi\u0105zk\u00f3w dla Cypru.
\n
\nStosowanie praw i przepis\u00f3w UE (acquis communautaire) jest zawieszone na obszarze znajduj\u0105cym si\u0119 pod okupacj\u0105 wojskow\u0105 Turcji, w oczekiwaniu na rozwi\u0105zanie kwestii podzia\u0142u wyspy. Tymczasem, rz\u0105d Cypru we wsp\u00f3\u0142pracy z Komisj\u0105 Europejsk\u0105 promuje ustalenia maj\u0105ce na celu u\u0142atwienie zwi\u0119kszonych transakcji gospodarczych pomi\u0119dzy obiema spo\u0142eczno\u015bciami i popraw\u0119 poziomu \u017cycia Turk\u00f3w cypryjskich. 01 stycznia 2008 roku Republika Cypryjska przyst\u0105pi\u0142a do systemu Euro i tym samym wprowadzi\u0142a Euro jako oficjaln\u0105 walut\u0119, zast\u0119puj\u0105c funta cypryjskiego jako jednostk\u0119 rozliczeniow\u0105. Tym samym banknoty i monety euro s\u0105 prawnym \u015brodkiem p\u0142atniczym w tym kraju.
\nCypr jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych i jej wyspecjalizowanych agencji, Rady Europy, Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w, Organizacji Bezpiecze\u0144stwa i Wsp\u00f3\u0142pracy w Europie oraz wielu innych organizacji mi\u0119dzynarodowych.
\n
\nW\u0142adza ustawodawcza<\/em><\/strong>
\nW\u0142adza ustawodawcza w Republice sprawowana jest przez Izb\u0119 Reprezentant\u00f3w, licz\u0105c\u0105 obecnie 80 cz\u0142onk\u00f3w, z kt\u00f3rych 56 mandat\u00f3w przeznaczonych jest dla Grek\u00f3w cypryjskich, a 24 dla Turk\u00f3w cypryjskich. Cz\u0142onkowie wybierani s\u0105 w wyborach powszechnych na pi\u0119cioletni\u0105 kadencj\u0119.
\nW chwili powstania Izba liczy\u0142a 50 cz\u0142onk\u00f3w, z kt\u00f3rych 35 by\u0142o Grekami cypryjskimi, a 15 Turkami cypryjskimi. Zgodnie z konstytucj\u0105 stosunek liczby cz\u0142onk\u00f3w wynosi 70% Grek\u00f3w cypryjskich i 30% Turk\u00f3w cypryjskich. Po wycofaniu si\u0119 cz\u0142onk\u00f3w b\u0119d\u0105cych Turkami cypryjskimi w 1963 r. Izba funkcjonuje wy\u0142\u0105cznie z cz\u0142onkami b\u0119d\u0105cymi Grekami cypryjskimi.
\n
\nW\u0142adza s\u0105downicza<\/em><\/strong>
\nWymiar sprawiedliwo\u015bci jest sprawowany na wyspie przez odr\u0119bne i niezale\u017cne s\u0105dy. Na mocy konstytucji z 1960 r. i innych obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w ustanowiono nast\u0119puj\u0105ce instytucje s\u0105downicze: S\u0105d Najwy\u017cszy Republiki, The Assize Court, S\u0105dy Okr\u0119gowe, S\u0105d Wojskowy, S\u0105d Gospodarcze, S\u0105dy Do Spraw Nieruchomo\u015bci i S\u0105dy Rodzinne. S\u0105d Najwy\u017cszy jest ostatecznym s\u0105dem apelacyjnym w Republice i ostatecznym arbitrem w sprawach z zakresu prawa konstytucyjnego i administracyjnego.
\n
\nKwestia cypryjska<\/em><\/strong>
\nCypr sta\u0142 si\u0119 niepodleg\u0142\u0105 republik\u0105 16 sierpnia 1960 r. na podstawie porozumie\u0144 z Zurychu i Londynu z 1959 r., wynegocjowanych przez Grecj\u0119, Turcj\u0119 i Wielk\u0105 Brytani\u0119.
\nSpo\u0142eczno\u015bci Grek\u00f3w i Turk\u00f3w cypryjskich nie mia\u0142y istotnej roli w ich opracowaniu – ani w tworzeniu konstytucji – i nigdy nie dano im mo\u017cliwo\u015bci g\u0142osowania nad nimi. W efekcie zar\u00f3wno porozumienia, jak i konstytucja rodz\u0105cej si\u0119 republiki zosta\u0142y narzucone narodowi cypryjskiemu.
\nKonstytucja podkre\u015bla\u0142a r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy Grekami i Turkami cypryjskimi, sprzyjaj\u0105c tym samym tendencjom podzia\u0142owym, a nie integracyjnym pomi\u0119dzy tymi dwoma spo\u0142eczno\u015bciami. Grecy cypryjscy byli zdeterminowani, by wzmocni\u0107 jedno\u015b\u0107 pa\u0144stwa, natomiast strona turecka d\u0105\u017cy\u0142a do segregacji etnicznej i separacji geograficznej.
\nW latach 1963-1967 dochodzi\u0142o do sporadycznych star\u0107 mi\u0119dzy wsp\u00f3lnotami oraz atak\u00f3w lotniczych i gr\u00f3\u017ab inwazji ze strony Turcji; Turcy cypryjscy przestali uczestniczy\u0107 w rz\u0105dzie. W latach 1968-1974 odby\u0142y si\u0119 sponsorowane przez ONZ rozmowy mi\u0119dzy wsp\u00f3lnotami w celu osi\u0105gni\u0119cia porozumienia; w tym okresie napi\u0119cia mi\u0119dzy wsp\u00f3lnotami ust\u0105pi\u0142y, a przemoc praktycznie znikn\u0119\u0142a. W rozmowach odnotowano post\u0119py, ale proces ten zako\u0144czy\u0142 si\u0119 z powodu inwazji tureckiej latem 1974 r.
\n
\nPretekst do inwazji<\/em><\/strong>
\n20 lipca 1974 roku Turcja dokona\u0142a inwazji na Cypr przy u\u017cyciu ogromnych si\u0142 wojskowych. Pretekstem by\u0142 zbrodniczy zamach stanu na prezydenta Cypru, przeprowadzony 15 lipca przez wojskow\u0105 junt\u0119 Grecji. Turcja wprowadzi\u0142a w \u017cycie sw\u00f3j plan podzia\u0142u Cypru, kt\u00f3ry to cel Ankara postulowa\u0142a od wielu lat. Pomimo szybkiego upadku puczu i przywr\u00f3cenia prawowitego rz\u0105du Cypru, Turcja podj\u0119\u0142a w sierpniu drug\u0105 fal\u0119 inwazji, \u0142ami\u0105c porozumienia ONZ o zawieszeniu broni, i rozszerzy\u0142a swoj\u0105 okupacj\u0119 na blisko 40 procent terytorium Republiki.
\nWojskowa agresja Turcji wobec Cypru trwa niestety do dzi\u015b. Okupacja wojskowa, przymusowy podzia\u0142, \u0142amanie praw cz\u0142owieka, masowa kolonizacja, niszczenie kultury, uzurpacja w\u0142asno\u015bci i segregacja etniczna narzucone od czasu inwazji wojskowej Turcji pozostaj\u0105 g\u0142\u00f3wnymi elementami status quo na wyspie.
\nDzi\u015b Turcja, aspiruj\u0105ca do cz\u0142onkostwa w UE, jest nadal winna mi\u0119dzynarodowej agresji przeciwko temu pa\u0144stwu cz\u0142onkowskiemu UE i ONZ. Jest to z pewno\u015bci\u0105 ca\u0142kowicie niedopuszczalny stan rzeczy, afront wobec mi\u0119dzynarodowego porz\u0105dku prawnego oraz sta\u0142e zagro\u017cenie dla stabilno\u015bci w regionie, kt\u00f3remu nale\u017cy pilnie zaradzi\u0107.
\nFatalne konsekwencje inwazji i p\u00f3\u017aniejszych dzia\u0142a\u0144 wojskowych Turcji s\u0105 do dzi\u015b odczuwane przez mieszka\u0144c\u00f3w tego pa\u0144stwa, kt\u00f3re jest pa\u0144stwem cz\u0142onkowskim UE:
\n
\n– 36,2% suwerennego terytorium Cypru jest nadal pod nielegaln\u0105 okupacj\u0105 wojskow\u0105 Turcji.
\n– Oko\u0142o 200 tys. Grek\u00f3w cypryjskich – jedna trzecia ca\u0142ej populacji – kt\u00f3rzy zostali si\u0142\u0105 wydaleni z okupowanej p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci wyspy (gdzie stanowili ok. 70% ludno\u015bci), nadal pozbawieni s\u0105 prawa do powrotu do swoich dom\u00f3w i posiad\u0142o\u015bci.
\n– Oko\u0142o 1400 os\u00f3b (w\u015br\u00f3d nich kilkuset cywil\u00f3w) jest nadal zaginionych, a strona turecka odmawia wsp\u00f3\u0142pracy w ustaleniu ich losu.
\n– Prawie 500 Grek\u00f3w i Maronit\u00f3w cypryjskich (z og\u00f3lnej liczby 20 000 w ko\u0144cu sierpnia 1974 roku) pozostaje zamkni\u0119tych w swoich wioskach, kt\u00f3re s\u0105 nadal okupowane. Ludzie ci \u017cyj\u0105 w warunkach ucisku, prze\u015bladowania i n\u0119dzy. (Pozostali zostali zmuszeni do opuszczenia swoich dom\u00f3w i stali si\u0119 uchod\u017acami).
\n– 43 000 \u017co\u0142nierzy z Turcji, ci\u0119\u017cko uzbrojonych w najnowsz\u0105 bro\u0144, wspieranych przez si\u0142y powietrzne, l\u0105dowe i morskie, nielegalnie stacjonuje na okupowanym obszarze, czyni\u0105c go jednym z najbardziej zmilitaryzowanych region\u00f3w na \u015bwiecie.
\n– Oko\u0142o 160 000 przesiedle\u0144c\u00f3w z Turcji zosta\u0142o nielegalnie sprowadzonych w celu skolonizowania okupowanego obszaru i zmiany struktury demograficznej Cypru.
\n– 58 000 spo\u015br\u00f3d 116 000 Turk\u00f3w cypryjskich wyemigrowa\u0142o z wyspy od czasu inwazji Turcji, jak podaj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a turecko-cypryjskie, z powodu ekonomicznej, spo\u0142ecznej i moralnej deprywacji panuj\u0105cej na okupowanych obszarach. Liczba \u017co\u0142nierzy i osadnik\u00f3w z Turcji przewy\u017csza obecnie ponad dwukrotnie liczb\u0119 rdzennych Turk\u00f3w cypryjskich.
\n– Nasili\u0142y si\u0119 nielegalne budowy na gruntach nale\u017c\u0105cych do Grek\u00f3w cypryjskich oraz nielegalna sprzeda\u017c nieruchomo\u015bci nale\u017c\u0105cych do Grek\u00f3w cypryjskich, kt\u00f3rzy zostali si\u0142\u0105 wyrzuceni ze swoich dom\u00f3w w wyniku inwazji Turcji. To bezprecedensowe uzurpowanie w\u0142asno\u015bci jest kolejnym ra\u017c\u0105cym naruszeniem praw cz\u0142owieka przez stron\u0119 tureck\u0105.
\n– Nielegalny rz\u0105d Turcji cypryjskiej oraz Turcja nadal niszcz\u0105, celowo i metodycznie, helle\u0144skie i chrze\u015bcija\u0144skie dziedzictwo kulturowe i historyczne na okupowanym Cyprze.
\n
\nReakcja mi\u0119dzynarodowa<\/em><\/strong>
\nSzereg rezolucji Zgromadzenia Og\u00f3lnego ONZ i Rady Bezpiecze\u0144stwa, jak r\u00f3wnie\u017c rezolucji przyj\u0119tych przez wiele innych organizacji mi\u0119dzynarodowych, odzwierciedla powszechne pot\u0119pienie dla inwazji dokonanej przez Turcj\u0119 i trwaj\u0105cej okupacji cz\u0119\u015bci Cypru. Organizacje te \u017c\u0105daj\u0105 bezpiecznego powrotu uchod\u017ac\u00f3w do ich dom\u00f3w i odnalezienia os\u00f3b zaginionych; wycofania obcych si\u0142 i osadnik\u00f3w z Cypru; poszanowania praw cz\u0142owieka wszystkich Cypryjczyk\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c niepodleg\u0142o\u015bci, suwerenno\u015bci i integralno\u015bci terytorialnej Cypru.
\nPonadto Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka obarczy\u0142 rz\u0105d Turcji odpowiedzialno\u015bci\u0105 za ra\u017c\u0105ce i systematyczne naruszanie praw cz\u0142owieka na Cyprze. Niestety, wi\u0119kszo\u015b\u0107 rezolucji i decyzji s\u0105dowych pozostaje niewykonana, poniewa\u017c Turcja nadal sprzeciwia si\u0119 woli spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej i rz\u0105dom prawa. Kolejne rundy rozm\u00f3w sponsorowanych przez ONZ, maj\u0105cych na celu rozwi\u0105zanie problemu cypryjskiego, zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem.
\n
\nBie\u017c\u0105ce informacje<\/em><\/strong>
\nWi\u0119cej informacji i bie\u017c\u0105ce wydarzenia mo\u017cna znale\u017a\u0107 na nast\u0119puj\u0105cych stronach internetowych:
\n– Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Cypryjskiej: www.mfa.gov.cy\/<\/a>
\n– Cypryjskie Biuro Prasowe i Informacyjne: www.pio.gov.cy\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"