Lefkosia – Religious Gems 1

The local route of the Old City is a tour to the churches of Lefkosia (Nicosia). This stroll can be made on foot since the streets are narrow and very picturesque, making them ideal for walking.

The Cathedral of Agios Ioannis tou Theologou, located next to the Archbishop Palace and opposite the Pancyprian Gymnasium, has a very rich collection of frescoes of the 18th and 19th centuries. The next stop is the Byzantine Museum of the ‘Archbishop Makarios III’ Foundation, located precisely next to the Cathedral. Amongst its wonderful exhibits also lie parts of the mosaic of the church of Kanakaria, which date back to the 6th century AD.

The church of Panagia tis Chrysaliniotissas is the most significant Byzantine church in Lefkosia, whilst the church of Αgios Kassianos – located very near to Panagia Tis Chrysaliniotissas – is a church of the 18th century. The church of Panagia tis Faneromenis was built in 1792, and is unique in its grandeur. The church of Τimios Stavros tou Missirikou dates back to the years of Venetian rule, while it was converted into a mosque under Turkish rule.

The church of Agios Antonios dates back to the 18th century and has a particularly significant wood-carved iconostasis and a carved stone bell tower. The last stop of this route is at the church of Αrchangelos Michael tou Tripioti, renowned for its beauty; in its interior lies an icon of the 15th century which is influenced by Italian painting.

Total route length: 2 km.

The Heart of Religion

An ethereal and blessed land, Cyprus’s religious roots are both sacred and humbling, as evidenced by the impressive number of monuments of religious devotion that tell the story of the island’s path to Christianity and its deep faith, from inception to the present day.

It is no coincidence that Cyprus ­ the island of beauty, where according to Greek myth the goddess Aphrodite was born ­ was chosen as the first place to receive the great message of the new faith on the advent of Christianity. The island became the gateway through which the message of the Gospels spread throughout the length and breadth of the Ecumene. The first mission of the apostles Paul and Barnabas (the latter of Cypriot descent) occurred here in accordance with the will and wish of God: “…being sent forth by the Holy Ghost, departed unto Seleucia; and from thence they sailed to Cyprus” (Acts 12, 4).

This divine ‘choice’ – at the same time an ornament and endowment for the country – is expressed through the many monuments dedicated to prayer and devotion, but also through the plethora of holy men connected with the saintly island, thus endowing it with the expression ‘Cyprus the island of saints’.

Discover the churches, chapels and monasteries of the island, and immerse yourself in their journey of faith, history and culture. Through their unique structures; the biblical stories told in ancient icons and frescos; rich Ecclesiastical museums, and a Byzantine treasure trove of 10 painted mountain churches ­ so religiously priceless that they are part of the UNESCO World Heritage List – you cannot fail to feel uplifted, and for your heart to fill with enlightenment, serenity and devotion.

To access the full brochure detailing all the religious routes, click here.

Cyprus the island of Saints (East)

Ta ogólna trasa obejmuje całą wschodnią część wyspy, zaczynając i kończąc w Nikozji.

Trasa: Lefkosia (Nikozja) – Pera Chorio – Kellia – Sotira – Paralimni – Agia Napa – Larnaka (Larnaka) – Dromolaxia – Kisivili – Klavdia – – Lefkosia.

Podczas tej wycieczki zwiedzający mają okazję zobaczyć nie tylko kościoły i klasztory z okresu bizantyjskiego i późniejszego, ale także kościoły, które pod panowaniem tureckim zostały przekształcone w meczety.

Ciekawym i znaczącym miejscem do odwiedzenia jest meczet Umm Haram, znaczący muzułmański pomnik zbudowany po śmierci Umm Harama, który, jak głosi tradycja, był krewnym samego Mahometa.

W InKiti, kościele Panagia tis Aggeloktistis, znajduje się mozaika z VI wieku n.e. Klasztor w Stavrovouni to męski klasztor, który zgodnie z tradycją został założony przez Świętą Eleni, matkę Konstantyna Wielkiego, w którym znajduje się fragment Świętego Krzyża.

Μonumenty: Kościół Agion Apostolon, Lefkosia – Kościół Agios Antonios, Kellia – Kościoły Przemienienia Pańskiego (Metamorphoseos) Agios Mamas, Agios Georgios Chortakion, Panagia Chortakion, Sotira – Kościoły Panagia-Agia Anna i Agia Marina, Paralimni – Klasztor Agia Napa, Agia Napa – Kościół Agios Lazaros, Larnaka – Meczet Umm Haram lub Meczet Hala Sultan, Dromolaxia – Kościół PanagiaAggeloktisti, Kiti – Kościół Panagia, Kisivili – Kościół/Meczet AgiaAikaterini, Klavdia – Gotycki Kościół Panagia Stazousa, Kaplica Królewska i AgiaMarina – Klasztor Stavrovouni.
 

Cypr – Wyspa świętych (zachód)

Szlak ten ma charakter ogólny, co oznacza, że nie opiera się ani na konkretnych miastach, ani na dystryktach administracyjnych.Kierując się na zachód, zwiedzający odwiedzą wiele znaczących zabytków, które wyraźnie pokazują eklezjalne bogactwo wyspy.

Trasa: Nikozja – Peristerona – Kalopanagiotis – Κampos – Panagia – Τala – Empa – Pafos/Ktima – Κato Pafos – Geroskipou – Κuklia – Κolossi – Limassol – Pyrga – Pera Chorio – Nikozja.

Spacer po regionie pozwoli zwiedzającym zobaczyć różne przykłady sztuki kościelnej, począwszy od Peristerony i pięciokopułowego kościoła Agion Varnava i Ilarion. Kierując się w stronę Kalopanagiotis, zwiedzający natkną się na klasztor Agios Ioanis Lampadistis, który charakteryzuje się wyjątkowym pięknem i w którym na jednym terenie współistnieją trzy kościoły. Klasztor Kykkos jest miejscem kultu ikony Matki Boskiej, która, jak głosi tradycja, jest dziełem Apostoła Łukasza.

Dalej trasa wiedzie w kierunku Pafos i klasztoru Panagia Chrysorrogiatissa, Egkleistra Agios Neofitos oraz kościoła Panagia Chryseleoussas w Empa. Po przybyciu do Pafos zwiedzający będą mogli odwiedzić kościół Agia Sofia, który został przekształcony w meczet w czasach panowania Franków, a w Kato Pafos bazylikę Chrysopolitissa – jedną z największych bazylik na Cyprze.

Drugi i ostatni pięciokopułowy kościół na Cyprze znajduje się w Geroskipou i jest poświęcony Agia Paraskevi, natomiast w Palaipafos – we wsi Kouklia – kościół Panagia Katholikis znajduje się bardzo blisko ruin świątyni Afrodyty, której kult został zastąpiony kultem Matki Boskiej.
W drodze powrotnej do Nikozji trasa prowadzi od małego kościoła Agios Efstathios i imponującego klasztoru Stavrovouni, który – zgodnie z tradycją – jest dziełem św Heleny, z regułą równie surową jak ta w klasztorze na górze Athos.

Ciekawym miejscem do zwiedzenia jest bogato dekorowany kościół Agion Apostolon w Pera Chorio, który jest ostatnim przystankiem na tej trasie.

Zabytki: Kościół Agion Varnava i Ilariona, Peristerona – klasztor Ioannis o Lampadistis, Kalopanagiotis – klasztor Panagia tou Kykkou, Κampos – klasztor Panagia Chrysorrogiatissa, Panagia – klasztor i Egkleistra Agios Neophytos, Τala – kościół Panagia Chryseleousa, Empa – meczet/kościół Agia Sofia, Pafos/Ktima – paleochrześcijańska bazylika Chrysopolitissa, Kato Pafos – kościół Agia Kyriaki, Kato Pafos – Agia Paraskevi, Geroskipou – kościół Panagia Katholikis, Kouklia – kościół Agios Efstathios, Kolossi – klasztor Stavrovouni, Pyrga – Kaplica Królewska, Pyrga – kościół Agion Apostolon, Pera Chorio.

Pafos – Kolebka chrześcijaństwa na Cyprze (C)

Podobnie jak w przypadku innych szlaków na terenie Pafos, także ta trasa rozpoczyna się od paleochrześcijańskiej bazyliki Chrysopolitissa w Kato Pafos, kościoła, który jest związany z Apostołem Pawłem, ponieważ na jego dziedzińcu znajduje się kolumna, do której został on przywiązany i poddany biczowaniu.

Kościół Agia Kyriaki, również w Kato Pafos, pochodzi z XV wieku. Muzeum Bizantyjskie w Pafos jest uważane za jedno z najbogatszych muzeów pod względem cennych eksponatów, a jego zbiory można łatwo porównać do zbiorów Muzeum Fundacji Arcybiskupa Makariosa III w Nikozji.
Następny przystanek to biskupstwo i kościół Agios Ilarionas, z którego zachowała się jedynie południowa nawa oryginalnej budowli. Kościół Panagia tis Eleousas w wiosce Nata jest kościołem o dużych rozmiarach, który w ostatnich latach był rekonstruowany.

Przyjmuje się, że klasztor Panagia tou Sinti w Pentalii został zbudowany w 1542 roku. Pierwotnie był autonomiczny, ale później, pod panowaniem tureckim, stał się częścią klasztoru Kikos.

Ostatnim kościołem na tym szlaku jest kościół Agios Nikolaos w Galatarii z pięknymi freskami z pierwszej połowy XVI wieku.

Całkowita długość trasy: 85 km.

Pafos – Kolebka chrześcijaństwa na Cyprze (B)

Druga trasa kościelna w Pafos jest dłuższa i rozpoczyna się w Kato Pafos od paleochrześcijańskiej bazyliki Chrysopolitissa, dużego kościoła, który jest bezpośrednio związany z Apostołem Pawłem, ponieważ znajduje się tam kolumna, do której został on przywiązany i ubiczowany.

Kościół Agia Kiriaki, również znajdujący się w Kato Pafos, zbudowany jest na ruinach północnej nawy bazyliki Chrisopolitisa i pochodzi z XV wieku. W biskupstwie w Pafos znajduje się Muzeum Bizantyjskie z ikonami pochodzącymi z VIII, IX i XIX wieku.

Kolejny przystanek to kościół Panagia tis Chryselaiousis w Empa, jeden z najważniejszych zabytków bizantyjskich na Cyprze. W Tala trasa prowadzi od kościoła Agia Aikaterini, jednonawowego kościoła z kopułą, który być może w swojej pierwotnej formie był przesklepiony. W tej samej miejscowości znajduje się klasztor Agios Neofitos, cypryjskiego pustelnika z Lefkary, który pozostawił po sobie znaczące dzieło.

Kościół Agia Ekateriniw Kritou Terra pochodzi z XV wieku i jest dość interesujący pod względem architektonicznym. Tuż przed końcem trasy zwiedzający mijają kościół Agios Andronikos w Polis Chrysochous, położony na wzgórzu, z którego roztacza się wspaniały widok. Ostatni przystanek znajduje się przy kościele Agios Minas w Neo Chorio na krańcach półwyspu Akamas.

Całkowita długość trasy: 85 km.

Pafos – Kolebka chrześcijaństwa na Cyprze (A)

Okolice Pafos obfitują w zabytki sakralne, z których pierwszym na liście jest paleochrześcijańska bazylika Chrysopolitissa w Kato Pafos.

Kościół ten ma jeszcze jeden powód, by stać się ciekawym miejscem ze względu na swój związek z Apostolosem Pawłem; nadal znajduje się w nim kolumna, do której, zgodnie z tradycją, Apostoł został przywiązany i ubiczowany.

W Peristeronie znajduje się Muzeum Sztuki Sakralnej, prowadzone przez Arcybiskupstwo Arsinoes, w którym zgromadzono ikony i księgi kanoniczne, a także inne przedmioty pochodzące z okolicznych wiosek. Kościół Agia Kyriaki został zbudowany na południowej nawie zrujnowanej paleochrześcijańskiej bazyliki Chrysopolitissa.

W biskupstwie w Pafos znajduje się Muzeum Bizantyjskie, którego zbiory można łatwo porównać ze zbiorami Fundacji Arcybiskupa Makariosa III. W Geroskipou znajduje się drugi kościół na Cyprze z pięcioma kopułami i znaczącymi freskami, poświęcony Agia Paraskevi, a w Achelei kościół Agios Teodosios z ważnymi freskami z XIII wieku, z których jeden przedstawia apostołów Piotra i Pawła oraz portret darczyńców.

Następnie szlak prowadzi przez kościoły Panagia tis Katholikis w Kouklia, pustelnię Palaio Egkleistro w. Souskiou, a kończy się w Pano Archimandrita i pustelni Agion Pateron.

Całkowita długość trasy: 53 km.

3. Lokalny szlak w Limassol – szlak religijny

Pierwszym przystankiem na tej trasie jest Parekklisia i kościół Timios Stavros, w której znajdują się bardzo cenne freski w stylu włosko-bizantyjskim. W Kellaki znajduje się kościół Agios Georgios z bardzo interesującym rzeźbionym w drewnie ikonostasem – dziełem wykonanym za czasów tureckich.

W kościele Agos Nikolaos w Klonari znajdują się wspaniałe freski z XVI wieku oraz wspaniały ikonostas z bardzo ciekawymi ikonami, które go zdobią. W Vikla znajduje się kościół Agios Ioannis tou Eleimona, jedyny ocalały budynek w tej opuszczonej wiosce. Następnie trasa zatrzymuje się przy kościele Agios Georgios tis Akapnou, który jest kościołem parafialnym wioski.

Niezapomnianym przeżyciem jest wizyta w kościele Panagia tis Iamatikis w Arakapie. Z inskrypcji dowiadujemy się, że został on z nieznanych powodów zniszczony i odbudowany w 1727 roku. W Louvar znajduje się kościół Agios Mamas, który został zbudowany w 1455 roku, choć został ozdobiony 40 lat później przez malarza Philipposa Woola.

Całkowita długość trasy: 6 km.

Limassol – Ukryte skarby religii

Drugi szlak w rejonie Limassol rozpoczyna się od Pano Polemidia i kościoła Αgia Anastasia, który jest skupiskiem dwóch oddzielnych kościołów z freskami z XV i XVII wieku.

We wsi Monagri znajduje się wiele ważnych kościołów, takich jak klasztor Panagia tis Amasgou z doskonałymi przykładami fresków z XII, XIII i XVI wieku. Klasztor Archanioła na zachód od wioski Monagri został zrekonstruowany. Kościół Αgios Georgios, również w Monagri, jest kościołem parafialnym wioski i posiada freski z XV wieku.

Klasztor Timios Stavros, we wsi Kouka, pochodzi z XII wieku i jest jedynym budynkiem spośród szeregu zabudowań klasztornych, który zachował się do dziś.

Ostatnim przystankiem na tym szlaku jest klasztor Timios Prodromos w Mesa Potamos; data jego założenia nie jest znana, ale został niedawno zrekonstruowany i zachowały się w nim freski z XV wieku.

Całkowita długość trasy: 56 km.

Limassol – Modlitwa wśród winorośli

Szlak ten rozpoczyna się w Cypryjskim Muzeum Średniowiecznym, które znajduje się w zamku Limassol i dzięki swoim eksponatom obejmuje okres około 1500 lat. Następnym przystankiem jest kościół Agios Efstathios w Kolossi, pochodzący z XII wieku, w którego wnętrzu zachowały się ważne freski z XV wieku. W wiosce Erimi znajduje się kościółek z XV-XVI wieku, pod wezwaniem Panagia Chrysopolitissa, z wciąż zachowanymi w jego wnętrzu freskami.

W malowniczej wiosce Omodos znajduje się klasztor Timios Stavros, który – zgodnie z tradycją – został założony przez Agia Eleni (św. Helenę), i to właśnie tutaj przechowywany jest Agios Kannavos – kawałek liny, którą Jezus Chrystus został przywiązany do krzyża.

Kościół Agia Mavri, znajdujący się w Koilani, był kiedyś małym klasztorem, natomiast kościół. Monogenous jest drugim kościołem parafialnym Koilani i pochodzi z XVII wieku. W kościele Panagia znajduje się również Muzeum Sztuki Kościelnej w Koilani.

Ostatnim przystankiem na tej trasie jest kościół Τimios Stavros we wsi Kouka, pochodzący z XII wieku, w którym zachowały się freski z XIV i XV wieku.

Całkowita długość trasy: 72 km.